Körüklü bir müzik aletidir. Körüğü açıp kapayarak verilen hava, madeni dilciklere çarparak, sesin çıkmasını sağlar. A-kördeon kayışla omuza asılır. Sol el bir yandan körüğü açıp kaparken, gene bu elin parmakları da “bas” adı verilen düğmeciklere basar; sağ elin tuşlara basarak çaldığı melodiye akor tutar. Körük esası üzerine bir çalgı yapmak
AKNE
Deride meydana gelen ufak apselerdir. Akne, yağ bezlerinden, ya da kıl diplerinden iltihaplanmayla başlar; daha çok yüzde çıkar. İçindeki îrîn çıktıktan sonra da, çok kez deride izi kalır. Değişik nedenleri vardır, sindirim bozuklukları, hormon dengesizlikleri, ergenlik gibi. Ergenlik çağında meydana gelen akneye “ergenlik” denir.
AKINTILAR
Okyanus sularının genel yer değiştirme hareketine, toplu olarak “akıntılar” denir. Kimi okyanus akıntılarının okadar belirli bir yolu vardır ki, kendilerini çevreleyen su-lerdan açık bir şekilde ayırdedilirler. Büyük Okyanus’ta, Atlas Okyanusu’nda ikişer tane muntazam akıntı düzeni vardır. Okyanus a-kıntıları, sıcaklıklarına göre, “sıcak” ve “soğuk” olarak ikiye ayrılırlar. Aktıkları derinliğe göre de, “yüzey akıntıları”, “derin su akıntıları” adı altına sınıflandırılırlar.
Ekvator bölgelerinde ısınan sular Kuzey ve Güney kutuplarına doğru hareket ederler. Kutuplara gelen sular soğuyarak, dibe doğru inerler; bu kez, derin su akıntısı olarak, Ekvatora doğru akmaya başlarlar. Ekvatora gelince ısınarak buharlaşan, harekete geçen sıcak suyun yerini almak üzere, gene yüzeye çıkarlar. Dünyanın kendi çevresindeki dönüşü olmasaydı, akıntılar doğruca Kuzey, ya da Güney kutuplarına “yönelirlerdi. Dünyanın, ekvatorda saatte 1.600 kilometreyi geçen kendî çevresindeki dönüş hızı, akıntıların yönünü değiştirir. Ayrıca, akıntıların yönünde rüzgârların etkisi de büyüktür.
Yazının Devamını Oku »
AKIM
Elektrik yükünün madenî bir telden, ya da başka bir iletkenden geçmesine akım denir. Atomların çekirdeği çevresinde dönen elektronlar negatif elektrikle yüklüdür. Bunların bir iletken içinden geçmesi, elektrik akımını oluşturur. Atomların pozitif ve negatif elektrik yükleri birbirleriyle denge halindedir. Ancak, herhangi bir şekilde atomun yapısı bozularak, elektronlar serbest bırakılırsa, pozitif elektrik yüklü bir yere doğru akmaya başlarlar.
Kimi bilginlerin kuramlarına göre, madenlerin serbest elektronları vardır. Bu elektronların bir elektirk alanı aracılığıyla sürüklenmesi elektrik akımını meydana getirir. Modern fizik kuramlarına göre işe, hareket eden elektronlar elektrik dalgalarıyla birlikte bulunurlar. Bu dalgalar saniyede 300.000 kilometreye yakın bir hızla hareket ederler. Oysa, elektronların iletken içindeki hareketleri çok daha yavaştır. ÇünkCT, “direnç” dediğimiz, sürtünmeye benzer bir olay, elektronların hareketine köstek vurur. İletkenin direnci arttıkça, geçen elektron miktarı da azalır. O zaman iletken ısınmaya başlar.
Yazının Devamını Oku »
AKIL
İnsanın düşünüp, anlayıp tanıma özelliğine akıl denir. Bilimin bütün dallarında da, günlük hayatımızda da, ancak düşünerek, tartarak kararlar verebiliriz, örneğin, bir dâvfda, yargıçlar heyeti her iki tarafın da iddialarını dinler. Kimi tanıkların ifadesinde hiçbir açıklık yoktur. Kimi tanıkların ifadesi ise, yargıçlar için güçlü deliller sağlar. An-
AKHİSAR
Ege Bölgesi’nde, Manisa ilinin bir ilçesidir. İ İçe topraklarının doğusunu Manisa’nın Gördes ilçesi, batısını Kırkağaç, Soma, kuzeyini Balıkesir ilinin Sındırgı ilçesi, güneyini Manisa’nın Turgutlu, Saruhanlı ilçesinin sınırları çevreler. Merkez bucağı dışında, 2 bucağı, 94 köyü vardır. Yüzölçümü: 1980 km.2
Nüfusu: 142.850 (1980)
KIYILARI MEDENİYETLERE BEŞİK OLAN BİR DENİZ
AKDENİZ, Avrupa, Afrika ve Asya kıyıları arasında uzanan bir iç denizdir. 2.970.000 kilometre kare genişliğindeki bu deniz, fazla girintili çıkıntılıdır. Bir taraftan Cebelitarık boğazı vasıtasıyla Atlas Okyanusu’na, diğer taraftan da insan eliyle açılmış olan Süveyş Kanalı vasıtasıyla Kızıldeniz’e bağlanır. Girinti ve çıkıntılarının fazla oluşu nedeniyle bu denizin kenarında, yarımadalarla birbirinden ayrılan farklı isimlerde kenar denizlerin ayrılması mümkün olmaktadır. Akdeniz’in Fas ile İspanya arasında kalan kesimine İber veya Betik denizi, İtalya ile Sicilya-Sardunya-Korsika arasındaki kesimine Tiren denizi, İtalya ile Balkan yarımadası arasındaki kesimine Adriye denizi, İtalya-Sicilya-Yu-nanistan arasındaki kesime Yunan (veya İyon) denizi, Yunanistan ile Anadolu kıyıları arasındaki kesimine Ege denizi, iki boğaz arasında kalan kesime Marmara Denizi, Rusya-Bulgaristan-Romanya-Türkiye kıyıları arasındakine Karadeniz ve nihayet Rusya toprakları arasına bir körfez gibi sokulan kesime de Azak denizi adı verilir.
Akdenizin en derin noktası, en yeni araştırmalara göre 5.121 metredir ve bu nokta Mora yarımadasının güneyinde Matapan burnu açıklarında bulunmaktadır. Akdeniz’in Anadolu kıyıları açıklarında da derin noktalar vardır, örneğin Teke Yarımadası açıklarında derinliği 4353 m. yi bulan bir çukur vardır.
Yazının Devamını Oku »
AKCİĞER
İnsanda ve solunum sistemi olan hayvanlardaki bir çift solunum organıdır. Soluk alındığı zaman, burundan, ağızdan giren hava, yutak, gırtlak, nefes borusu ve bronşlardan geçerek, akciğer keseciklerine gider.
Yazının Devamını Oku »
