Azerbaycan
Azerbaycanın resmi adı Azerbaycan Cumhuriyeti dir.Azerbaycan günay kafkasyada bir devlettir.Azerbaycanın kuzeyinde Rusya, kuzey batısında gürcistan, güneybatısında ermenistan, güneyinde iran ve güney batısında ise ülkemiz bulunmaktadır.
Azerbaycanın doğusunda ise hazar denizi bulunmaktadır aynı zamanda doğu sınırı hazar denizidir.Azerbaycanın bir kısmı avrupa kısında bir kısmı ise asya kıtasındadır.
Azerbaycan Söcüğünün Kökü
Azerbeycan ın kökeni konusunda çeşitli görüşler bulunmaktadır.Bu görüşlerin önde gelenleri ise.
1. Eski Asların adından kaynaklanır ve “Aser yurdu”, “Aserler yurdu” demektir.
2. Ahameniş İmparatorluğu’nda Medya bölgesine valilik yapmış ve imparatorluğun Büyük İskender tarafından fethinden sonra görevine devam etmiş Atropat’ın adından kaynaklanır.[3][4][5]
3. “Od” anlamındaki “azer” sözcüğünden gelir ve Odlar Yurdu anlamındadır.
Azerbaycan Tarih
Azerbaycan’da Kuruçay kültürü adı ile tanınmış ilk insan meskeni, Yeni Taş Çağı’na uzanan Azıh Mağarası’nda belirtilmiştir.[7]
Eski zamanlardan Ortaçağ’a kadar, Azerbaycan terimi coğrafi olarak bugünkü İran’ın bir bölgesi olan Azerbaycan için kullanmaktaydı. Günümüzde Azerbaycan Cumhuriyeti’nin bulunduğu yer ise Albanya veya Aran olarak tanınan bölgenin bir parçasıydı.
Kesin olmayan iddialara göre, Türklerin Azerbaycan’ı kendilerine yurt edinilmesi milattan önceki çağlara kadar iner[kaynak belirtilmeli]. M.Ö. VII. yy da Türk kavimlerine mensup topluluklar Azerbaycan’a Kafkasların kuzeyinden Derbend yoluyla gelip yerleşmişlerdir[kaynak belirtilmeli]. Bu sebeple Derbend’e Türk kapısı denmiştir.[8].
Selçuklular’ın Azerbaycan’da görülmeleri ise 1015-1021 yılları arasındadır. Bu dönemde Oğuzların göçleri ile birlikte Azerbaycan’ın Türkleştirilme ve İslamlaştırılma süreci hızlanmıştır. Bölge 1136′da İldenizliler tarafından Tebriz’de kurulan atabeyliğin egemenliğine girmiştir. Moğol istilalarından sonra İlhanlılar’ın egemenliğine girmiş ve bir süre Altın Orda’nın hakimiyetinde kalmıştır. 14. yüzyılda Karakoyunlular ve Akkoyunlular’ın egemenliklerine girmiştir.
I. İsmail’in Kızılbaş ordusu Azerbaycan seferini gerçekleştirip 1500′de Cabani Meydan Muharebesi’nde Şirvanşah Ferruh Yasar’ın ordusunu yenmiş ve Tebriz’e girip Safevi Devleti’ni kurmuştur.[9] Böylece Azerbaycan Safevi egemenliğine girmiştir. Daha sonra da Afşarlar, Zendler ve Kaçarlar tarafından yönetilmiştir. Zand Hanedanı’nın yıkılışı ile Kaçar Hanedanı’nın kuruluşu sırasında burada Bakü, Kuba, Şeki, Gence, Karabağ, Revan, Nahcivan, Derbent, Serab, Lenkeran, Şeki, Şamahı, Tebriz, Urmiye, Erdebil, Hoy, Maku, Marağa ve Karadağ gibi de facto bağımsız hanlıklar belirmiştir. 1804–1813 Rus-İran Savaşları’nın ardından 1813 yılında bu hanlıkların büyük bir kısmı Rusya İmparatorluğu hakimiyetine girmiştir. Türkmençay Antlaşması ile İran, Rusya’nın Revan Hanlığı, Nahçıvan Hanlığı ve Taliş Hanlığı’nın güney bölümü üzerindeki hakimiyetini tanımıştır.
1828′de Rusya İmparatorluğu’nun egemenliğine girmiştir. 1918 – 1920′de Kafkasya Kurultayı’nı toplamış ve 28 Mayıs 1918′de de Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’ni kurmuşlardır. Bu devlet Orta Doğu’da ilk cumhuriyet olmuştur. Ancak 1920′de Kafkasya ötesi Sosyalist Sovyet Cumhuriyetler Birliği’ne katılmıştır. 30 Ağustos 1991′de SSCB çöküşüyle bağımsızlığını yeniden ilan etmiştir.
Bugüne kadar Kafkaslarda Türkçülük hareketlerinin merkezi hep Bakü olmuştur[20]. Bu düşüncenin önde gelenler Hüseynzade Ali Turan, Ahmet Ağaoğlu, Alimerdan Topçubaşov idi.
Bu sayfa oluşturulurken;Azerbaycan . adlı Vikipedi maddesinden yararlanılmıştır. Bu metin,
GNU Özgür Belgeleme Lisansı kapsamındadır
