AKÇAKALE
AKÇAKALE
Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, Urfa ili nin güneyinde bir ilçedir. İlçenin toprakları doğuda Viranşehir, batıda Suruç, kuzeyinde Urfa merkez ilçeleri, güneyde de Suriye ile çevrilidir. Merkez bucağı dışında, 2 bucağı, 113 köyü vardır.
Yüzölçümü: 1.903 km.2
Nüfusu) 38.680 (1980)
Akçakale topraklan Yukarı Mezopotamya’ nın bir parçasıdır. Baştan başa düz bir ovadan oluşmuştur. Göz alabildiğine uzanan bu düzlükte, yazın srcak günlerinde ılgım (serap) olayına sık sık rastlanır. Yazlar çok sıcak, kupkuru geçer. Yağış hemen hiç yoktur. Kışlar serttir. Kuzey, güney rüzgârları dört yanı açık olan ilçe topraklarını her mevsim yalayıp geçer. İ İçe topraklarından çıkan Co-lap Deresi, Suriye’ye girince Behir Irmağı’ na, oradan da Fırat Irmağı’na karışır. Colap Deresi, kolları olan Urca Çayı ve Cudi Deresi ile Akçakale Ovası’na yayılır. Tarlalar çok ilkel yollarla, bu akarsulardan açılan kanal ve arklarla sulanır. Bu sular da olmasa, ilçenin toprakları çölden farksız olur. En çok tahıl ekilir; hayvan da yetiştirilir. Haydar-paşa-Halep ve Bağdat demiryolları ilçenin güneyinden geçer, Suriye sınırı boyunca uzanır. Köylerle ilçe merkezi arasında toprak araba yollarından başka yol yoktur.
Akçakale ilçe merkezi, eskiden daha içeride ve kuzeyde bulunan Harran’dı. Akçakale ise, Harran’a bağlı küçük bir sınır köyüydü. Demiryolunun kıyısında bulunduğu için, 1966 yılında ilçenin merkezi yapıldı. İstasyon kasa basının hemen kıy ısındadır. Tren hattının birkaç metre güneyinde, Suriye toprakları başlar. Burada, Türk ve Suriyeli askerler, karşı karşıya, ancak birkaç metre ara ile, nöbet tutarlar. Gümrük kapısı da buradadır. Kasaba düz, çıplak bir arazi üzerine yayılmış durumdadır. Dört mahallesi vardır. Bu ma* hallelerdeki 1000 kadar ev,darmadağınık, gelişigüzel bir biçimde inşa edilmiştir. Evlerin hemen hepsi kerpiçtendir; çoğu da tek katlıdır. Şehircilik düzeni yeni yeni uygulanmaya başlamıştır. Nüfusu: 10.830 (1980). İçme suyu bir artezyen kuyusundan çıkan sudan sağlanır. İlçedeki küçük elektrik fabrikası yetersizdir. Akçakale çevrenin önemli bir zararlı haşarat ve akreple savaş merkezidir. Akçakale,ilmerkezine 53 km.’lik, muntazam bir yol ile bağlıdır.
Tarih.— Eskiden ilçe rnerkezi olan Harran bugün küçük bir bucak merkezinden (yeni adı: Altınbaşak) ibarettir. Burası eski çağlarda, bundan 3000-4000 yıl kadar önce Mezopotamya’nın büyük şehirlerinden biriydi. Ünlü bir üniversitesi vardı. Şehrin her yeri bayındırılmıştı. Fırat’tan yeraltı kanallarıyla getirilen sular sayesinde de, bütün şehir yemyeşildi. Harran’la Urfa’yı birbirine bağlayan yol nar bahçeleri arasından geçerdi. Bugün, o uygarlık örneği Harran’dan yer yer öbek-lenmiş yıkıntılardan başka hiçbir şey kalmamıştır. Yalnız, dünyanın en eski rasathanesi ile üniversitesinin bulunduğu “Ay-Sin” Tapınağı’nın yedi katlı surlarının kalıntıları hâlâ yer yer görülmektedir.
