AHLAT KALESİ
AHLAT KALESİ — Van Gölü’nün batı kıyısında, Bitlis iline bağlı Ahlat ilçesinin eski Ahlat kasabasındadır. Tarihler, çok eski çağlarda da, burada bir kale bulunduğunu yazmaktadırlar. Yıpranmış, yer yer de yıkılmış olan bu eski kale, 1224 yılında meydana gelen bir deprem sonucunda, büsbütün yıkıldı, artık içindekileri koruyamaz hale geldi. Yavuz Sultan Selim, Çaldıran Seferi’ne giderken Erzurum’da konakladı. Ahlat’tan giden bir heyet, padişahın yanına varıp, ona şöyle yalvardılar:
— “Padişahımız, büyük soyumuz burada gömülüdür. Ahlat şehrinde bize yeni bir kale yaptır ki, kendimizi koruyalım.”
Sultan Selim, o sıralarda İran seferiyle uğraştığı için, kaleyi yaptırmaya pek vakit bulamadı. Kalenin inşasına ancak Kanuni Sultan Süleyman zamanında başlanabildi. Kanuni, İran’dan dönerken Ahlat’a uğramış, burada gömülü olan Türk büyüklerinin mezarlarını görmüştü. Ayrılırken, Zal Mahmut Paşa ile Mimar Sinan’ı, kalenin inşası için Ahlat’ta bıraktı. Kaie plânını Mimar Sinan’ın yaptığı söylenir.
Ahlat Kalesi dörtgen biçimindedir. Bir yönü Van Gölü’yle, öbür üç yönü ise karayla çevrilidir. Kalenin çevresi 2.000 metredir. Karaya bakan üç yanı, içi su dolu savunma hendekleriyle kuşatılmıştır. Kapısı demirdendir; Van Gölü’ne açılır. Sağlam, gösterişli, mimarîsi güzel bir kaledir. Kanuni, surların içinde bir de cami yaptırmıştır. O zamanlar, kalede Muş Paşası oturur, her akşam Mehter Takımı nöbet havası çalardı.Kalenin burçlarından, irili ufaklı sayısız topun namluları uzanırdı. Ahlat’a dışarıdan gelenlerden, kale kapısının önündeki iskelede bir çeşit toprakbastı ücreti alınırdı ki, buna “öşr-i Sultaht” denirdi. Bununla kale muhafızlarının aylıkları karşılanırdı.
